By Aerodromci 
Најавите за блокада на граничните премини од страна на превозници од Босна и Херцеговина, Србија, Македонија и Црна Гора отвораат сериозно прашање: кому навистина му штети овој потег? Иако револтот и очајот на возачите се разбирливи, начинот и адресата на протестот се целосно промашени, а последиците можат да бидат катастрофални – но не за Европската унија, туку за самите балкански економии.
УДИРАЊЕ НА ПОГРЕШНА АДРЕСА
Барањата упатени кон владите во Скопје, Белград, Сараево или Подгорица да го „решат проблемот“ со правилото 90/180 дена за престој во Шенген се нереални. Тоа правило не е национален закон, туку темелна регулатива на Европската унија. Домашните власти немаат ниту правна, ниту политичка моќ да го променат. Можат да апелираат, да испраќаат дипломатски ноти и да водат разговори во Брисел, но конечната одлука не е во нивни раце. Со блокирање на границите, превозниците вршат притисок врз институции кои објективно не можат да го исполнат нивното барање.
СИСТЕМ ШТО НЕ Е ГРЕШКА, ТУКУ СТРАТЕГИЈА
Европската унија се соочува со хроничен недостиг од возачи на камиони. Само во Германија недостигаат десетици илјади. Во таков контекст, строгата примена на правилата за престој на возачите од Балканот не е случајност, туку дел од поширок економски интерес.
Сценариото е едноставно:
– Балканските транспортни компании се соочуваат со неможност да работат.
– Возачите, притиснати од егзистенцијални причини, заминуваат да се вработат директно во компании од ЕУ.
– Европските земји добиваат веќе обучен и искусен кадар, без да вложат средства во негово образование.
Резултатот е јасен: домашните фирми слабеат или се гасат, а работната сила трајно се преселува во Унијата.
ИЛУЗИЈАТА ЗА „ПРИТИСОК“
Аргументот дека блокадите ќе ја „парализираат“ ЕУ не издржува сериозна анализа. Унијата издржа далеку поголеми економски удари, вклучително и самонаметнати санкции кон Русија, со огромни последици по сопствената индустрија и стандард. Ако ЕУ беше подготвена да плати таква цена за геополитички цели, тешко е да се поверува дека ќе попушти поради доцнење на неколку пратки од Балканот. За нив тоа е маргинален проблем, за нас – потенцијален колапс.
КОЈ НАВИСТИНА ПЛАЌА ЦЕНА?
Не европските функционери, туку обичните луѓе:
– малите бизниси чии производи остануваат заглавени на границите,
– граѓаните кои ќе се соочат со поскапи производи поради нарушени синџири на снабдување,
– домашните компании кои губат пазари и работници.
Блокадата на границите е потег што повеќе наликува на самоповредување отколку на стратешки протест. Наместо да се бараат решенија што долгорочно ќе ги заштитат домашните превозници и работници, се преземаат акции кои само ја забрзуваат нивната пропаст.
Суровата реалност е едноставна: или балканските транспортни компании ќе се прилагодат на новите услови на пазарот, или ќе станат продолжена рака на европските фирми. Трет пат, за жал, не постои. А блокада на граничен премин нема да ја натера Европската унија да ги менува своите правила.
Памет во глава – и среќно на сите возачи.